Землетрясение силой 1988 года в Спитаке и недавние толчки в Алматы напоминают: юго-восток Казахстана — одна из самых сейсмоактивных зон СНГ. Для навесного фасада это не абстракция: при подземных толчках здание деформируется, и фасад должен следовать за ним, не теряя ни одной кассеты. ҚР ЕЖ 5.06-19-2012 / СП РК 5.06-19-2012 содержит отдельные требования для сейсмоопасных районов — разберём их и посмотрим, как они реализуются в конструкциях.
Что происходит с фасадом при землетрясении
При сейсмическом воздействии каркас здания смещается: межэтажные перекрытия сдвигаются друг относительно друга, появляются перекосы в плоскости и из плоскости фасада. Дополнительно сама фасадная система получает инерционную нагрузку от собственной массы — чем тяжелее облицовка, тем больше силы.
Жёстко закреплённая система таких деформаций не переживает: ломаются кронштейны, срезаются анкеры, выпадают плиты облицовки. Падение керамогранитной плиты весом 15–20 кг с двадцатого этажа — это не «дефект», а угроза жизни. Поэтому философия сейсмостойкого фасада — управляемая податливость: система следует за зданием, сохраняя крепление каждого элемента.
Требования норматива и конструктивные решения
Свод правил требует учитывать сейсмичность площадки в расчёте, обеспечивать податливость узлов и подтверждать работоспособность системы при расчётных смещениях. На практике это: овальные отверстия в кронштейнах и профилях, чередование неподвижных и подвижных точек крепления, увеличенные зазоры в стыках облицовки, страховочные элементы для тяжёлых плит.
Лучшее подтверждение — испытания. Подсистема REVENTAL прошла оценку сейсмической устойчивости с положительным заключением: конструкция сохраняет несущую способность при деформациях, соответствующих расчётной балльности. Отчёт опубликован у нас на сайте — рекомендую запрашивать аналогичные документы у любого поставщика, если объект в Алматы, Шымкенте, Таразе или Талдыкоргане.
Практика: что мы делаем иначе в сейсмозонах
Первое — крепление в несущие конструкции с подтверждённой прочностью: в сейсмозонах мы чаще уводим кронштейны в межэтажные перекрытия, особенно при стенах из газобетона. Второе — выбор более лёгкой облицовки: снижение массы напрямую уменьшает инерционные нагрузки, поэтому кассеты, композит и HPL в Алматы часто выигрывают у камня.
Третье — детальная проработка стыков и швов с запасом на смещения; четвёртое — обязательные испытания анкеров на объекте; пятое — авторский надзор за монтажом: в сейсмостойком фасаде нет «неответственных» узлов. Сейсмика — не повод отказываться от вентфасада, это повод делать его правильно: тысячи квадратных метров наших систем в Алматы пережили уже не один ощутимый толчок.
Сейсмичность городов Казахстана (*— ориентировочно, уточняется по картам сейсмозонирования):
| Город | Сейсмичность, баллов* | Особенности проектирования НФсВЗ |
|---|---|---|
| Алматы | 9–10 | максимальные требования к узлам и испытаниям |
| Шымкент | 8–9 | повышенные требования |
| Тараз | 8–9 | повышенные требования |
| Талдыкорган | 9 | максимальные требования |
| Усть-Каменогорск | 7–8 | стандартные сейсмические мероприятия |
| Астана, Костанай, Атырау | до 6 | сейсмика обычно не определяющая |
Вопросы и ответы
Кто должен выполнять расчёт несущей способности вентфасада?
Проектная организация с допуском и опытом расчёта НВФ. ТОО «VENTFASAD 24» выполняет прочностные расчёты по нормам РК и выдаёт комплект КМ/КМД с узлами и спецификациями.
Делаете ли вы проект, расчёт и BIM-модель фасада?
Да. ТОО «VENTFASAD 24» выполняет BIM-проектирование, прочностные расчёты, проекты КМ/КМД и поставляет подсистему REVENTAL с облицовкой — от кассет до HPL-панелей.
ТОО «VENTFASAD 24» проектирует и комплектует навесные вентилируемые фасады по ҚР ЕЖ / СП РК 5.06-19-2012: обследование, BIM-модель, прочностной расчёт, проект КМ/КМД, поставка подсистемы REVENTAL и облицовки — от кассет и керамогранита до HPL-панелей. Работаем по всему Казахстану: Алматы, Атырау, Астане, Таразе и другие города. Полезные разделы: отчёт о сейсмической устойчивости REVENTAL, подсистема с креплением в межэтажные перекрытия, прочностной расчёт по нормам РК. Позвоните или напишите нам — поможем с вашим объектом на любой стадии.
ҚР ЕЖ 5.06-19-2012 / СП РК 5.06-19-2012 егжей-тегжейлі талдау: Қазақстанның сейсмикалық қауіпті аудандарында НФсВЗ жобалау ерекшеліктері
Алматыдағы соңғы дүмпулер еске салады: Қазақстанның оңтүстік-шығысы — ТМД-дағы ең сейсмобелсенді аймақтардың бірі. Аспалы қасбет үшін бұл абстракция емес: жерасты дүмпулері кезінде ғимарат деформацияланады, ал қасбет бірде-бір кассетаны жоғалтпай оған ілесуі тиіс. ҚР ЕЖ 5.06-19-2012 сейсмикалық қауіпті аудандар үшін жеке талаптарды қамтиды — оларды талдап көрейік.
Жер сілкінісі кезінде қасбетке не болады
Сейсмикалық әсер кезінде ғимарат қаңқасы ығысады: қабатаралық жабындар бір-біріне қатысты жылжиды, қасбет жазықтығында және жазықтығынан тыс қисаюлар пайда болады. Қосымша қасбет жүйесінің өзі өз массасынан инерциялық жүктеме алады — қаптама неғұрлым ауыр болса, күштер соғұрлым көп.
Қатты бекітілген жүйе мұндай деформацияларды көтере алмайды: кронштейндер сынады, анкерлер қиылады, қаптама плиталары түсіп қалады. Жиырмасыншы қабаттан 15–20 кг керамогранит плитасының құлауы — «ақау» емес, өмірге қауіп. Сондықтан сейсмотөзімді қасбеттің философиясы — басқарылатын икемділік: жүйе әр элементтің бекітуін сақтай отырып, ғимаратқа ілеседі.
Норматив талаптары және конструктивтік шешімдер
Ережелер жинағы есепте алаңның сейсмикалылығын ескеруді, тораптардың икемділігін қамтамасыз етуді және жүйенің есептік ығысулардағы жұмысқа қабілеттілігін растауды талап етеді. Практикада бұл: кронштейндер мен профильдердегі сопақ тесіктер, қозғалмайтын және жылжымалы бекіту нүктелерінің кезектесуі, қаптама түйіспелеріндегі үлкейтілген саңылаулар, ауыр плиталар үшін сақтандыру элементтері.
Ең жақсы растау — сынақтар. REVENTAL қосалқы жүйесі оң қорытындымен сейсмикалық төзімділік бағалауынан өтті: конструкция есептік баллдылыққа сәйкес деформацияларда көтергіш қабілетін сақтайды. Есеп біздің сайтта жарияланған — нысан Алматыда, Шымкентте, Таразда немесе Талдықорғанда болса, кез келген жеткізушіден осындай құжаттарды сұратуды ұсынамын.
Практика: сейсмоаймақтарда нені басқаша жасаймыз
Біріншісі — беріктігі расталған көтергіш конструкцияларға бекіту: сейсмоаймақтарда кронштейндерді қабатаралық жабындарға жиірек ауыстырамыз, әсіресе газобетон қабырғаларда. Екіншісі — жеңілірек қаптама таңдау: массаны азайту инерциялық жүктемелерді тікелей кемітеді, сондықтан Алматыда кассеталар, композит және HPL тастан жиі ұтады.
Үшіншісі — ығысуларға қоры бар түйіспелер мен жіктерді егжей-тегжейлі пысықтау; төртіншісі — нысанда анкерлердің міндетті сынақтары; бесіншісі — монтажды авторлық қадағалау: сейсмотөзімді қасбетте «жауапсыз» тораптар жоқ. Сейсмика — желдетілетін қасбеттен бас тарту себебі емес, оны дұрыс жасау себебі.
Қазақстан қалаларының сейсмикалылығы (*— болжалды, сейсмоаудандау карталары бойынша нақтыланады):
| Қала | Сейсмикалылық, балл* | НФсВЗ жобалау ерекшеліктері |
|---|---|---|
| Алматы | 9–10 | тораптар мен сынақтарға барынша жоғары талаптар |
| Шымкент | 8–9 | жоғары талаптар |
| Тараз | 8–9 | жоғары талаптар |
| Талдықорған | 9 | барынша жоғары талаптар |
| Өскемен | 7–8 | стандартты сейсмикалық шаралар |
| Астана, Қостанай, Атырау | 6-ға дейін | сейсмика әдетте анықтаушы емес |
Сұрақтар мен жауаптар
Желдетілетін қасбеттің көтергіш қабілетінің есебін кім орындауы керек?
Рұқсаты және НВФ есептеу тәжірибесі бар жобалау ұйымы. «VENTFASAD 24» ЖШС ҚР нормалары бойынша беріктік есептерін орындап, тораптары мен спецификациялары бар КМ/КМД жинағын береді.
Сіздер қасбеттің жобасын, есебін және BIM-моделін жасайсыздар ма?
Иә. «VENTFASAD 24» ЖШС BIM-жобалауды, беріктік есептерін, КМ/КМД жобаларын орындайды және REVENTAL қосалқы жүйесін кассеталардан HPL-панельдерге дейінгі қаптамамен жеткізеді.
«VENTFASAD 24» ЖШС аспалы желдетілетін қасбеттерді ҚР ЕЖ 5.06-19-2012 бойынша жобалайды және жинақтайды: зерттеу, BIM-модель, беріктік есебі, КМ/КМД жобасы, REVENTAL қосалқы жүйесі мен қаптаманы жеткізу — кассеталар мен керамограниттен HPL-панельдерге дейін. Бүкіл Қазақстан бойынша жұмыс істейміз: Алматы, Павлодарда, Таразда, Ақтауда және басқа қалалар. Кез келген сатыдағы нысаныңызға көмектесеміз — бізге хабарласыңыз.
